پراكندگي زبان تاتي در جهان و ايران

گويشهاي تاتي را مي‌توان به دو دسته تقسيم كرد :
الف : تاتي شمالي ب : تاتي جنوبي
الف : تاتي شمالي كه كليميان داغستان ( دربند ) و منتهي اليه شمال شرقي جمهوري آذر بايجان ( باكو ، وارتاشن ) بدان سخن مي‌گويند .
ب : تاتي جنوبي كه مسلمانان و تعدادي از مسيحيان شمال شرقي جمهوري آذربايجان ( ديو يچي ، لماخيج و شبه جزيره آپشرون در شرق باكو ) بدان سخن مي گويند. تاتي جنوبي همان است كه در نواحي مختلف ايران رواج دارد .
در يك تقسيم‌بندي ديگر تاتي را در كنار زبان آذري قرار داده‌اند و از هر دو به عنوان تاتي يا گاهي آذري ياد مي‌كنند . منظور از زبان آذري زباني بوده است كه زماني قبل از تركي در آذربايجان رواج داشته است و اين زبان به طور تقريبي قبل از قرن دهم هجري بوده است و امروزه در جاهايي آذري را با زبان تركي که يك زبان مستقل دیگری است خلط مي‌كنند. زباني كه زماني در آذربايجان رواج داشته كم كم در طول زمان جاي خود را به تركي داده است اما نشانه‌هايي از آن زبان هنوز در زبان فعلي آذربايجان يعني تركي باقي مانده است . زبانشناسان از زبان قديم آذربايجان به آذري ، تاتي ، رازي و راجي ياد كرده اند. آن زبان از شاخه ايراني شمال غربي مانند تاتي و تالشي بوده است و از آن زبان امروز چيزهايي باقي مانده است كه به نام تاتي ادامه حيات مي دهند .
در حال حاضر تاتي در مناطق زير رايج است :
1.1. هرزن ، گلين قيه ، ديز مار ٬كرينگان در بخش حسنلو در اطراف تبريز ، مرند و كليبر در آذربايجان شرقي .
2.2. بخش شاهرود خلخال و دو روستاي كجل و كرنق از بخش خورش رستم خلخال .
3.3. طارم عليا در استان زنجان و خوئين در زنجان .
4.4. عمارلو در رودبار گيلان
5.5. اشتهارد كرج
6.6. رامند – تاكستان و نواحي مختلف جنوب قزوين و منطقه الموت ، بوئين زهرا و. . .
7.7. نواحي پراكنده در اطراف آذربايجان و گيلان كه هنوز كاملاً شناسايي نشده است.