تاریخچه اشتهارد

شهر اشتهارد

نام شهر اشتهارد در قدیم کلمه ای به نام «اشته ده» بوده که در زبان محلّی به معنی « ده شما » است ، این نام در طیّ گذشت قرنها به نام کنونی اشتهارد تغییر کرده است . اشتهارد [اِ،تِ] قصبه ی بزرگی است از بخش کرج شهرستان تهران در 78000 گزی جنوب باختر کرج سر راه کرج به بوئین زهرا .اين‌شهر از شمال‌ به‌ ساوجبلاغ‌، از جنوب‌ به‌ بخش‌ زرند از توابع‌ شهرستان‌ ساوه‌، از خاور به‌ شهريار و بخش‌ مركزي‌ كرج‌، و از باختر به‌ بويين‌ زهرا محدود مى‌شود. روخانة شور (ابهر رود) كه‌ در شمال‌ اشتهارد از غرب‌ به‌ شرق‌ جريان‌ دارد، تنها رودخانة اين‌ ناحيه‌ است‌. اين‌ رودخانه‌ از كوههاي‌ جنوب‌ غربى‌ آوج‌ سرچشمه‌ مى‌گيرد و پس‌ از مشروب‌ كردن‌ دشتهاي‌ ابهر، قزوين‌، شمال‌ بخش‌ اشتهارد و جنوب‌ ساوجبلاغ‌ به‌ رودخانة كرج‌ مى‌پيوندد. درخت‌ گز، سيب‌، انجير و رستنيهايى‌ چون‌ خاكشير و زيرة كوهى‌ پوشش‌ گياهى‌ آنجا را تشكيل‌ مى‌دهند در اين‌ بخش‌ جانورانى‌ وحشى‌ مانند گرگ‌، روباه‌، شغال‌ و خرگوش‌ يافت‌ مى‌شود. آب‌ و هواي‌ اين‌ ناحيه‌ نيمه‌ خشك‌ است‌ و تابستانهاي‌ گرم‌ و خشك‌، و زمستانهاي‌ نسبتاً سرد دارد. جلگه معتدل دارای 8544 تن سکنه شیعه مذهب است . آب آن از 21 رشته قنات تأمین می شود که یکی شیرین و بقیه شور است . محصول عمده ی آن غلات ، بن شن ، چغندر قند ، پنبه و جالیز است .كشت‌ اين‌ منطقه‌ بيشتر به‌ روش‌ آبى‌ است‌ كه‌ از قنات‌ و چاههاي‌ عميق‌ تأمين‌ مى‌شود. شغل اهالی آن زراعت ، کسب و صنعت است و دارای صنایع دستی کرباس و پارچه نخی بافی می باشد و در اين چند سال اخير شهرك صنعتي اين شهر كه از بزرگترين شهركهاي صنعتي خاورميانه مي باشد مورد بهره برداري رسيده كه از نظر كسب و كار و مهاجر پذيري از شهر هاي ديگر به اين شهر مزايا و معايب زيادي براي شهروندان به وجود آمده است.

ویژگی های قومی وزبانی
زبان به معنی لغوی یعنی گویش ، تکلّم ، وسیله ارتباط انسان با همنوع خود ، یکی ازمسائل مهم انسان با همنوع خود . بنابراین موقعیت جغرافیایی و مسئله قومی یا ملّیتی برروی زبان تأثیر بسزایی دارد . زبان اصلی و قدیمی اشتهارد امروزه با کمی تغییر و تحول تاتی می باشد که به نقل از برخی افراد از زبان تاتارها گرفته شده است . امّا خیلی ها این مسئله را رد می کنند چون مدّعی اند که تاتارها یکی از اقوام چینی هستند در حالی که زبان تاتی ریشه در فارسی پهلوی دارد . بنابر این زبان تاتی زبانی بسیار شیرین می باشد که کمی به زبان گیلکی استانهای گیلان و مازندران نزدیک می باشد . در این مورد دهخدا در لغت نامه خود به این زبان اشاره دارد . برای مثال کلمه ی «فوتَه» که یک کلمه ی تاتی اشتهاردی است ، به معنی «لنگ» می باشد که دهخدا پس از تحقیق در مورد اصل این کلمه بیان می کند که این کلمه فارسی اصیل بوده و ریشه در فارسی پهلوی سامانی دارد . از لحاظ قومی نیز مردم این سرزمین یکدست قوم تات می باشند و به ندرت اقوام دیگری مثل : ترک ، شاهسون ، کرد ، لر ، و ... دیده می شوند .

آثار و بنا های تاریخی

آثار و بناهای تاریخی موجود در اشتهاردرا می توان به شش دسته طبقه بندی کرد که عبارتند از :

1ـ امام زادگان

2ـ تپه ها

3ـ ابنیه ها

4ـ قلعه ها

5ـ برجها

6ـ قبرستانها

از بعضی از آثار و قرائن و علایم و اشیاء عتیقه ای که از زیر خاکها به دست آمده نوشته هایی با خطوط کوفی و غیره وجود داشته که در بعضی از آنها اسم و رسم زمان شاه خدا بنده دیده می شود که از قرنهای دوّم وسوّم ریشه می گیرد و طبق بررسی های به عمل آمده از بعضی روستاها آثاری مانند : گنبد و بارگاه امام زادگان ، تپّه ها ، تکایا ، قلعه ها و برجها یا قبرستانهای باستانی دیده شده ست . پل‌ آصف‌الدوله‌ كه‌ در دورة ناصرالدين‌ شاه‌ و در مسير جادة كرج‌ - اشتهارد روي‌ رودخانة شور بنا شده‌، از ديگر آثار تاريخى‌ اين‌ ناحيه‌ است. یکی از بنا های بسیار مهم تاریخی شهر اشتهارد بقعه ی شاهزاده سلیمان می باشد . در کتاب امام زادگان اشتهارد به نقل از کتاب بحرالانتساب به تألیف محمد علی بن محمد صادق گلپایگانی (که در سنه ی 972 هجری قمری چاپ شده) نوشته شده است که « در کوچه رهبان ، رئیس پاسگاه با پادشاه و برادرانش ، سلیمان بن حضرت موسی کاظم را در کوشک آباد شهید کردند» و در جای دیگر می نویسد «چون فرزندان امام موسی کاظم عبدالرحمن و سلیمان و ... در ولایت زهرا بودند.» شاید منظور از زهرا همین بلوک است که امروزه به آن بوئین زهرا گفته می شود در این صورت این مطلب تائید می کند که حضرت سلیمان به این ناحیه آمده است . در اینجا لیستی از آثار و بنا های تاریخی شهر اشتهارد تهیّه شده است.

نام بنا و یا تپّه ی باستانی محل
1. امام زاده امّ کبری و امّ صغری اشتهارد ـ محلّه ی صیادیه
2. مسجد جامع اشتهارد اشتهارد ـ محلّه ی قاضیان
3. حسینیّه صیادیه اشتهارد ـ محلّه ی صیادیه
4. یزید تپّه اشتهارد اشتهارد ـ روستای خرّم آباد
5. تپّه آهنگران اشتهارد ـ روستای ایپک
6. زیارتگاه سیّد احمد و محمود اشتهارد ـ شمال روستای ایپک
7. قلعه سنگی تنگ بر اشتهارد ـ جنوب مزرعه ی انجمن
8. آتشگاه بکوجار(قلعه سنگی) اشتهارد ـ روستای نکوجار
9. اشتر سنگ کوه جارو اشتهارد ـ شرق روستای جارو
10. امام زاده ی چهارطاق اشتهارد ـ ابتدای روستای جارو
11. تپّه ی چهار طاق اشتهارد ـ روستای چهار طاق
12. قلعه سنگی شاه مردان اشتهارد ـ جنوب روستای جارو
13. بقعه ی امام زاده سلیمان اشتهارد ـ روستای کوشک آباد
14. تپّه ی امام زاده سلیمان اشتهارد ـ روستای کوشک آباد
15. تپّه ی خرّم آباد اشتهارد ـ روستای خرّم آباد
16. تپّه ی ایپک اشتهارد ـ روستای ایپک
17. مراد تپّه ی 1 و2 اشتهارد ـ روستای مراد تپّه
18. بز قلعه اشتهارد ـ جنوب روستای افشار آباد
19. تپّه ی خرّم آباد پار اشتهارد ـ روستای خرّم آباد
20. چاه شتر سنگ اشتهارد ـ شرق روستای خاور
21. اطاق های سنگی مراد تپّه اشتهارد ـ روستای مراد تپّه
22. بقعه امام زاده رحمان وزیر اشتهارد ـ روستای رحمانیه
23. تپّه باستانی مراد تپّه اشتهارد ـ روستای مراد تپّه

در آخر بعضی از مهمترین بناهای تاریخی اشتهارد را معرفی می کنم .

*بقعه ی امام زاده امّ کبری و امّ صغری :

بنای این بقعه در شمال غربی این شهر قرار دارد . اصل بنا متعلّق به دوران صفوی است که سپس در ادوار بعد مرمّت شده است. همچنين‌ حسينيه‌اي‌ متعلق‌ به‌ عصر صفويه‌ در اين‌ شهر وجود دارد و همين محله (صياديه) وجود دارد.

*بقعه امام زاده رحمان وزید :

این بقعه در فاصله 25 کیلو متری اشتهارد و در حاشیه ی جنوب غربی روستای پلنگ آباد بنا گردیده که دارای سه گنبد آجری ساده متعلّق به قرن هفتم تا نهم هجری قمری می باشد .

*بقعه ی امامزاده شاهزاده سلیمان :

این بقعه در شش کیلومتری شهر اشتهارد واقع شده است و مربوط به قرن هفتم تا نهم هجری قمری است . گفته می شود که شاهزاده سلیمان از نوادگان حضرت امام موسی کاظم بودند .

*تپّه ی باستانی مرادتپّه :

منطقه مراد تپّه در عصر باستانی محل یک قلعه یا معبد به نام ناهید بوده که ساکنان آن از این معبد مراد می طلبیدند . قدمت این تپّه تاریخی مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاد تا قرن نهم هجری قمری بوده است.مشاهير و بزرگان :ميرزا صادق‌اشتهاردي‌، مؤسس‌مدرسه‌ و مسجدصادقية تبريز ، از رجال‌ معروف‌ و رئيس‌ مالية دورة شاه‌ عباس‌ دوم‌ از مشاهير بزرگ‌ اشتهارد بوده‌ است‌ ، نيز از عبدالرسول‌ قزوينى‌ اشتهاردي‌، معروف‌ به‌ نازش‌ على‌ (د 1230ق‌)، ملا ابوالحسن‌ بن‌ ابى‌طالب‌ اشتهاردي‌ كه‌ از علما و مدرسان‌ حوزة علمية كربلا بود، ملا محمد حسن‌ فرزند ملامحمد حسين‌، معروف‌ به‌ آخوند بزرگ‌، ملامحمد مهدي‌ امينى‌ (د 1342ق‌)، ملاعلى‌ احمد شاه‌ بختى‌ ( 1344ق)‌ و خليل‌ قزوينى‌ اشتهاردي‌ صاحب‌ كتاب‌ زبدة العقائد الخليليه‌ را مى‌توان‌ ياد كرد.همچنين ميتوان از مشاهير ديگر اين شهر ياد كنيم كه در آینده با مختصري از زندگاني آنان و تصاويري از گذشته و حال اين شهر در خدمت شما عزيزان خواهيم بود.

نظر

افزودن جدید

جستجو